80. rocznica zamordowania żołnierzy NSZ ze zgrupowania „Bartka" – uroczystości na polanie śmierci w Starym Grodkowie
W sobotę 13 września 2026 roku na polanie śmierci w Starym Grodkowie odbyły się uroczystości państwowe upamiętniające 80. rocznicę zamordowania żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych ze zgrupowania kapitana Henryka Flamego „Bartka". Wzięło w nich udział kilkaset osób, w tym rodziny ofiar, przedstawiciele władz państwowych i kierownictwo Instytutu Pamięci Narodowej.
We wrześniu 1946 roku komunistyczne służby bezpieczeństwa przy wsparciu NKWD przeprowadziły operację pod kryptonimem „Lawina". Żołnierzy ze zgrupowania „Bartka" przewożono pod pozorem transportu na Zachód – w rzeczywistości była to akcja likwidacyjna. Na polanie w Starym Grodkowie podłożono i zdetonowano ładunki wybuchowe pod barakiem, w którym przebywali żołnierze.
Zginęło tam szacunkowo około 30 osób. Łącznie w trzech miejscach egzekucji – w pobliżu Malerzowic Wielkich, w lesie przy lotnisku wojskowym w Starym Grodkowie oraz w zameczku myśliwskim w Barucie koło Strzelec Opolskich – zamordowano szacunkowo około 100 żołnierzy. Miejsca te określane są mianem Śląskiego Katynia.
W 2012 roku Instytut Pamięci Narodowej podjął działania poszukiwawcze w celu odnalezienia wszystkich miejsc pochówku żołnierzy „Bartka". Uroczystości w Starym Grodkowie rozpoczęły się mszą świętą w intencji pomordowanych, którą odprawił biskup Rudolf Pierskała w asyście kapłanów.
Następnie odczytano list okolicznościowy Prezydenta RP Karola Nawrockiego – uczynił to doradca głowy państwa dr Tomasz Heryszek. Przemówienia wygłosili zastępca prezesa IPN Karol Polejowski oraz prof. Krzysztof Szwagrzyk, również zastępca prezesa IPN, który kierował poszukiwaniami żołnierzy „Bartka" w Starym Grodkowie.
Polejowski zapowiedział, że IPN nie zrezygnuje z misji odnajdywania, identyfikowania i honorowania polskich bohaterów. Wśród uczestników uroczystości znalazły się córka kapitana Flamego – Alicja Reinhard-Flame – oraz córka starszego sierżanta Tadeusza Przewoźnika, Henryka Gruszka.
Obecni byli także przedstawiciele stowarzyszeń patriotycznych, poczty sztandarowe, młodzież i mieszkańcy regionu. Po złożeniu kwiatów na polanie śmierci część uczestników przejechała w pobliże Malerzowic Wielkich, gdzie odbyły się dodatkowe uroczystości upamiętniające pomordowanych żołnierzy.
grafika ilustracyjna AI